การใช้เทคโนโลยีมาช่วยต่อยอดการผลิตเครื่องปั้นดินเผา

July 27th, 2015

1341324433เครื่องปั้นดินเผา เป็นเครื่องมือเครื่องใช้ที่มีความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกับวิถีชีวิตของมนุษย์อย่างแนบแน่นมาเป็นเวลายาวนาน ทั้งนี้เพราะเครื่องปั้นดินเผาเป็นผลิตภัณฑ์ที่สร้างขึ้นบนเงื่อนไขความต้องการของสังคมที่เป็นเจ้าของ เป็นผลงานจากมันสมองและฝีมือของผู้สร้าง ซึ่งมิได้มีความหมายแต่เพียงคุณค่าทางสุนทรียะเท่านั้น หากแต่ยังเป็นงานช่างฝีมือที่แสดงถึงภูมิปัญญาและพัฒนาการทางด้านเทคโนโลยีของชุมชนที่สั่งสมและสืบเนื่องกันมาเป็นเวลานาน ดังนั้นเครื่องปั้นดินเผาจึงมีแง่มุมให้ศึกษาอย่างมากมาย ไม่ว่าจะเป็นทางด้านเทคโนโลยี รูปแบบ และวิถีชีวิตของสังคมที่ผลิตและใช้เครื่องปั้นดินเผาเหล่านั้น

รูปแบบเครื่องปั้นดินเผาในแต่ละท้องที่จะมีการผลิตเฉพาะที่นำไปใช้สอยต่างกัน และแต่ละแห่งก็จะมีรูปแบบและการผลิตเป็นของตนเอง มักจะมีการปั้นหม้อน้ำและน้ำต้น ซึ่งรูปรงของหม้อน้ำจะเป็นหม้อปากแคบกลางป่อง ก้นสอบ มีฝา ที่ไหล่หม้อจะทำเป็นลวดลาย ผิวหม้อน้ำทาเคลือบด้วยดินแดงขัดมัน ส่วนน้ำต้นเป็นคนโทคอยาว มีฝา และได้พัฒนารูปทรงตามความต้องการของตลาด เช่น หม้อก็อก หม้อกลีบมะเฟือง หม้อทรงมะยม ฯลฯ รวมทั้งขั้นตอนการผลิตเป็นแบบแป้นหมุน หรือบ้านหารแก้ว และบ้านกวน มักจะทำเป็นหม้อดินเผาประเภทเป็นภาชนะสำหรับหุงต้มอาหารพื้นบ้าน ขั้นตอนการผลิตจะไม่ใช้แป้นหมุน แต่จะใช้วิธีขึ้นรูปโดยวางชิ้นงานไว้บนตอไม้แล้วปั้นโดยการเดินรอบตอไม้ เป็นต้น อย่างไรก็ดีช่างปั้นดินเผาก็ได้พัฒนารูปแบบและลวดลาย ตลอดจนประเภทของภาชนะที่ได้ผลิตขึ้นนั้นให้เป็นไปตามความต้องการของตลาดดังที่ปรากฏอยู่ในปัจจุบัน

มีการคิดค้นและพัฒนาเครื่องปั้นดินเผาหลากหลายด้าน ทั้งการพัฒนาในส่วนของดินที่นำมาใช้เพราะดินถือเป็นส่วนประกอบหลักที่มีความสำคัญมากต่อการทำเครื่องปั้นดินเผา ถ้าดินที่ใช้ทำเครื่องปั้นดินเผานั้นมีคุณภาพที่ดี เราก็จะได้เครื่องปั้นดินเผาที่มีความคงทน แข็งแรง ตลอดจนการพัฒนาลวดลายของเครื่องปั้นดินเผาให้มีรูปแบบที่ทันสมัยขึ้น สวยงามขึ้น ซึ่งการพัฒนาต่างๆเหล่านี้จะทำให้เครื่องปั้นดินเผาเป็นที่นิยมและมีมูลค่าที่สูงขึ้นตามไปด้วย ริเริ่มสร้างสรรค์และปรับปรุงภูมิปัญญาให้เหมาะสมกับยุคสมัยและเกิดประโยชน์ในการดำเนินชีวิตประจำวัน โดยใช้ภูมิปัญญาเป็นพื้นฐานในการรวมกลุ่มการพัฒนาอาชีพควรนำความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีมาช่วยเพื่อต่อยอดใช้ในการผลิต การตลาด และการบริหาร ตลอดจนการป้องกันและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

เครื่องปั้นดินเผาให้มีเอกลักษณ์ขอศิลปะวัฒนธรรมประจำชาติ

June 13th, 2015

ชนิดของอุตสาหกรรมเครื่องปั้นดินเผา
1. อุตสาหกรรมเครื่องปั้นดินเผาขนาดครอบครัว (Primitive Industry) หรืออุตสาหกรรมภายในครอบครัว (Home Industry) ได้แก่ อุตสาหกรรมเล็กที่ทำกันในบ้าน ใช้คนทำไม่เกิน 7 คน เช่น พวกลูกหลานหรือคนอื่นที่มาช่วย ไม่มีเครื่องยนต์ หรือเครื่องทุ่นแรงในการผลิต
2. อุตสาหกรรมขนาดย่อม (Small Scale Industry) มีเครื่องยนต์ เครื่องทุนแรง ใช้ในการผลิต ถ้าเป็นประเทศแถบเอเชีย กำหนดให้มีแรงงานไม่เกิน 500 คน แต่ถ้าเป็นประเทศยุโรปและสหรัฐอเมริกา กำหนดแรงงานไม่เกิน 1,000 คน สำหรับประเทศไทยมีอุตสาหกรรมขนาดนี้และสหรัฐอเมริกา
3. อุตสาหกรรมหนักหรือขนาดใหญ่ (Large Scale Industry) มีเครื่องยนต์ เครื่องทุ่นแรงและคนงานเป็นจำนวนมากทางประเทศเอเชีย กำหนดให้มีแรงงานเกินกว่า 500 คน ประเทศยุโรปและสหรัฐอเมริกา กำหนดแรงงานเกินกว่า 1,000 คน

บทบาทหัตถกรรมไทย
หัตถกรรมไทยที่มีบทบาทสำคัญผูกพันกับการดำรงชีวิตของคนไทยมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติสาสตร์เพื่อทำภาชนะบรรจุน้ำดื่ม น้ำใช้ อาหาร และสิ่งของต่างๆ
ดิน ความหมายทางธรณีวิทยา หมายถึงเม็ดแร่และเศษหินที่ผุพังแล้วย่อยสลายผสมกับสารอินทรีย์วัตถุต่างๆ กลายเป็นดิน โดยใช้เวลานานหลายพันปี ดินที่มีความเหนียวและมีคุณสมบัติเหมาะสมในการทำผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผาได้แก่ ดินดำ และดินขาว
ดินดำ BALL CLAY เป็นดินเหนียวสีดำ พบตามท้องไร่ท้องนาทั่วๆไป และแหล่งน้ำชาวชนบทใช้ดินดำทำเครื่องปั้นดำเผาไว้ใช้สอยในท้องถิ่น เพราะเผาในอุณหภูมิต่ำ โดยนำมาผสมกับดินเชื้อ ซึ่งผ่านการเผาแล้วเพื่อช่วยควบคุมการทรงตัว และหดตัว ป้องกันการแตกร้าวของผลิตภัณฑ์ แหล่งดินดำมีอยู่ทั่วไปทุกภาคของไทย
ดินขาว WHITE CLAY เป็นดินที่เกิดจากการผุพังสลายตัวของแร่ธาตุประเภทแร่ FELDSPAR และหินชนิดต่างๆ เช่น หินแกรนิตเป็นต้นดินขาวเป็นดินคุณภาพดี เหมาะในการทำผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผาที่มีคุณภาพ สามารถนำมาปั้นขึ้นรูปทรงได้โดยไม่ต้องผสมกับวัสดุ อื่น เมื่อเผาจนถึงจุดสุกตัว เนื้อดินแกร่งและเป็นสีขาว แหล่งผลิตดินขาว ที่สำคัญในประเทศไทย อยู่ในภาคเหนือ จังหวัดลำปาง และภาคใต้ จังหวัดระนอง และสุราษฏร์ธานี

เครื่องปั้นดินเผา
เป็นผลิตภัณฑ์หัตถกรรมไทยที่มีบทบาทสำคัญผูกพันกับการดำรงชีวิตของคนไทยมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ เพื่อทำภาชนะบรรจุน้ำดื่ม น้ำใช้ อาหาร และสิ่งของต่างๆ ทำเครื่องประดับและใช้ในพิธีกรรมทางขนบธรรมเนียนประเพณี หัวใจสำคัญของการทำผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผาขึ้นอยู่กับคุณภาพของเนื้อดิน และส่วนผสมของแร่ธาตุชนิดต่างๆผสมกันเพื่อใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตตลอดจนเทคโนโลยี อันได้แก่ เตาเผาและเชื้อเพลิงนอกจากนั้นลักษณะสภาพแวดล้อมของภูมิประเทศและวัฒนธรรมท้องถิ่นล้วนเป็นปัจจัยที่กำหนดลักษณะรูปแบบของผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผา ให้มีเอกลักษณ์ขอศิลปะวัฒนธรรมประจำชาติ

คนเรานั้นให้ความสำคัญกับมูลค่าเครื่องปั้นดินเผาและการตลาดมากกว่าการที่จะอนุรักษ์

May 16th, 2015

 

ปัจจุบันคนเรานั้นให้ความสำคัญกับมูลค่าเครื่องปั้นดินเผาและการตลาดมากกว่าการที่จะอนุรักษ์ความดั้งเดิมของมรดกวัฒนธรรมไทย ซึ่งทำให้สังคมไทยเราน่าเป็นห่วงเป็นอย่างมากที่ต่อไปจะไม่ได้เห็นความประณีตของงานเครื่องปั้นดินเผาและทำให้รุ่นลูกรุ่นหลานได้รับความเชื่อแบบผิดๆว่าสิ่งที่เป็นอยู่ทุกวันนี้ถูกต้อง

“วันไหนขายได้วันนั้นคือกำไร วันไหนขายไม่ได้ทำเราขาดทุน” นี่เป็นคำพูดนักปั้นเครื่องปั้นดินเผามากประสบการณ์ที่ผ่านการทำงานมากว่า 17 ปี ที่มีความคิดทัศนคติที่อยากจะอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมของเครื่องปั้นดินเผาที่มีมาตั้งแต่บรรพบุรุษ

จะเห็นได้ว่าในปัจจุบันคนเรานั้นให้ความสำคัญกับมูลค่าของเครื่องปั้นดินเผาและการตลาดมากกว่าการที่จะอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมที่มีความประณีตงดงามให้สืบทอดสู่รุ่นต่อไป จนทำให้อาชีพเหล่านั้นเริ่มค่อยๆหายไปจากสังคม

นอกจากนี้ยังย้ำถึงความเสื่อมของศิลปะเครื่องปั้นดินเผาว่าเป็นเพราะ กลุ่มนักท่องเที่ยวทั้งในและต่างประเทศเข้ามามีอิทธิพลต่อคนที่ทำอาชีพปั้นเครื่องปั้นดินเผา ซึ่งกลุ่มนักท่องเที่ยวมีความสนใจและให้ราคาค่อนข้างสูง จึงทำให้เกิดการแข่งขันกันของเหล่าบรรดาช่างปั้นและร้านที่ขายงานเครื่องปั้นดินเผาบวกกับความเร่งรีบในการทำงานให้ทันตามออร์เดอร์จนลืมความพิถีพิถันของการปั้นดินและการแกะสลักลวดลายดั้งเดิมที่เคยมีมา

สังคมและวัฒนธรรมไม่ได้หยุดนิ่ง แต่เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลาและเกี่ยวพันกับปัจจัยภายในและภายนอกที่เข้ามากระทบ ดังนั้น วัฒนธรรมอาจเหมาะสมกับแค่ยุคสมัยหนึ่ง แต่อาจไม่สอดคล้องกับการดำเนินชีวิตของคนในอีกยุคหนึ่งก็ได้ แต่ก็ไม่ได้หมายถึงการละทิ้งวัฒนธรรมเดิมอย่างสิ้นเชิงเพราะรากเหง้าของวัฒนธรรมของไทย ที่บรรพบุรุษของเราได้สั่งสมมาให้สอดคล้องกับสังคมไทยมาช้านาน การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอาจเป็นผลมาจากลักษณะบางอย่างไม่ตอบสนองความต้องการของสมาชิกในยุคนั้น จึงได้ทำให้นำวัฒนธรรมบางอย่างจากต่างชาติมาใช้ทดแทนบ้าง แต่เราก็มีความจำเป็นที่จะต้องมีการอนุรักษ์วัฒนธรรมไทยเอาไว้ เพราะหากไม่อนุรักษ์ไว้ความดั้งเดิมที่มีมาอย่างยาวนานตั้งแต่รุ่นบรรพบุรุษก็จะค่อยๆจางหายไป

สังคมไทยเราน่าเป็นห่วง เพราะ มีแต่พวกเห็นแก่ตัวไม่เห็นคุณค่าความสำคัญกับสิ่งที่มีอยู่ที่ชาติใดก็อาจมีไม่เหมือนชาติเรา แทนที่จะเก็บสิ่งที่มีค่ามีความเก่าแก่ไว้ให้รุ่นลูก รุ่นหลานได้ดู แต่กลับต้องให้ลูกหลานได้มาดูสิ่งที่ไม่เหลือแม้แต่ความดั้งเดิมและยังมีความเชื่อแบบผิดๆ ที่จะบอกรุ่นต่อๆไปอีก ซึ่งมันเป็นเรื่องที่คิดแล้วน่าเศร้าใจเป็นอย่างมาก

รูปแบบผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผาของไทย

March 28th, 2015

เป็นผลิตภัณฑ์หัตถกรรมไทยที่มีบทบาทสำคัญผูกพันกับการดำรงชีวิตของคนไทยมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ เพื่อทำภาชนะบรรจุน้ำดื่ม น้ำใช้ อาหาร และสิ่งของต่างๆ ทำเครื่องประดับและใช้ในพิธีกรรมทางขนบธรรมเนียนประเพณี หัวใจสำคัญของการทำผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผาขึ้นอยู่กับคุณภาพของเนื้อดิน และส่วนผสมของแร่ธาตุชนิดต่างๆผสมกันเพื่อใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตตลอดจนเทคโนโลยี อันได้แก่ เตาเผาและเชื้อเพลิงนอกจากนั้นลักษณะสภาพแวดล้อมของภูมิประเทศและวัฒนธรรมท้องถิ่นล้วนเป็นปัจจัยที่กำหนดลักษณะรูปแบบของผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผา ให้มีเอกลักษณ์ขอศิลปะวัฒนธรรมประจำชาติ

เครื่องปั้นดินเผาในประเทศไทย มีทั้งชนิดแบบไม่เคลือบและเคลือบกว่า 6,000 ปีมาแล้วก่อนคริสต์กาล มีการพบเครื่องปั้นดินเผาซึ่งเผาในอุ๖หภูมิต่ำ และแบบไม่เคลือบที่ถ้ำผีแมนในเขตภาคเหนือของไทย โดยพบเมล็ดข้าวอยู่ติดกับหม้อดินเผา

เครื่องปั้นดินเผาของวัฒนธรรมบ้านเชียงในเขตตำบลบ้านเชียง อำเภอหนองหานจังหวัดอุดรธานี มีอายุประมาณ 5,600 ปีมาแล้วเป็นเครื่องปั้นดินเผาแบบไม่เคลือบ ลักษณะขึ้นรูปด้วยมือโดยไม่ใช้แป้นหมุน และใช้ไม้ตีผิวนอกให้เรียบร้อยหรือให้ได้รูปร่างตามต้องการ โดยใช้เครื่องมือที่เรียกว่า “หินดุ” รูปแบบผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียงมักมีเชิงหรือฐานทำคนละชิ้นแล้วนำมาต่อกันภายหลัง การตกแต่งลวดลายใช้วีการขูด การทาบ การกดประทับ หรือเขียนลายด้วยสีแดง เช่น หม้อ ไห แจกัน ทัพพี เบ้าหลอมรูปปั้นตัวสัตว์ศิวลึงค์ แวปั่นด้ายและลูกปัด เป็นต้น ผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียง นับเป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงถึงวัฒนธรรมและแหล่งโบราณคดีของไทยในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

สมัยอาณาจักรสุโขทัย-อยุธยาประมาณพุทธศตวรรษที่ 19 ต้นพุทธศตวรรษที่ 22 จัดว่าเป็นยุคทองของเครื่องปั้นดินเผาไทย ซึ่งมีคุณภาพดีเยี่ยมแสดงให้เห็นถึงความเจริญรุ่งเรืองและความฉลาดหลักแหลมของคนไทยในยุคนี้โดยมีแหล่งเตาเผาขนาดใหญ่ ซึ่งเรียกว่า เตาทุเรียง และเตาประทุนอยู่ที่เมืองสวรรคโลกเก่า (ปัจจุบันอยู่ในเขตอำเภอศรีสัชนาลัย) และเมืองสุโขทัยเก่า รูปแบบผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผามีทั้งแบบชนิดไม่เคลือบ และชนิดเคลือบซึ่งเรียกว่า “เครื่องสังคโลก” เป็นผลิตภัณฑ์ใช้สอยในครัวเรือน และใช้ในงานพิธีกรรม ตลอดจนวัสดุก่อสร้างทางสถาปัตยกรรม เช่น กระเบื้องมุงหลังคาและกระเบื้องปูพื้นฯลฯ การทำเครื่องปั้นดินเผาในสมัยนี้ นอกจากจะใช้ภายในราชอาณาจักรแล้ว ยังใช้เป็นสินค้าส่งออกอีกด้วย

รูปแบบผลิตภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผาของไทย มีการเปลี่ยนแปลงสืบทอดต่อกันมาหลายยุคหลายสมัยเกือบทั่วทุกภาค ปัจจุบันการผลิตเครื่องปั้นดินเผามีหลายรูปแบบทั้ง ชนิดไม่เคลือบ และชนิดเคลือบ ชนิดไม่เคลือบมีการผลิตเป็น 2 ลักษณะ คือเป็นการผลิตเพื่อสนองประโยชน์ใช้สอยในท้องถิ่นตามชนบทพื้นบ้านทั่วๆไป รูปแบบผลิตภัณฑ์จะต่อเนื่องจากบรรพบุรุษดั่งเดิมไม่ค่อยมีการเปลี่ยนแปลงมากนัก เช่น หม้อน้ำ คนโท น้ำต้น กระถางต้นไม้ แจกัน และตุ๊กตาดินเผา เป็นต้น กรรมวิธีการผลิตไม่ยุ่งยากซับซ้อน ส่วนการเผาก็ทำกันง่ายๆ บางแห่งเผากลางแจ้งใช้ฟืนและฟางข้าวเป็นเชื้อเพลิง บางแห่งจะก่ออิฐเป็นเตาเผาง่ายๆ ใช้แกลบหรือฟางข้าวเป็นเชื้อเพลิงเช่นกัน แหล่งผลิตเครื่องปั้นดินเผาแบบไม่เคลือบมีตามชนบทในเขตภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้ เช่น ที่จังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ สุโขทัย มหาสารคาม อุบลราชธานี หนองคาย สงขลา นครศรีธรรมราช และปัตตานี เป็นต้น

การผลิตเครื่องปั้นดินเผาของชุมชนล้านนาได้พัฒนาทางด้านเทคโนโลยี

February 23rd, 2015

8

เครื่องปั้นดินเผาหมายถึง ภาชนะและเครื่องมือเครื่องที่ทำจากดินเป็นรูปทรงต่างๆ ตามต้องการ อาจจะเป็นดินเหนียว ดินขาว หรือดินชนิดต่างๆ แล้วนำไปชุบน้ำเคลือบหรือไม่ก็ได้ หลังจากนั้นจึงนำไปเข้าเตาเผาเครื่องปั้นดินเผาเป็นเครื่องมือเครื่องใช้ที่มีความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกับวิถีชีวิตของมนุษย์อย่างแนบแน่นมาเป็นเวลายาวนาน ทั้งนี้เพราะเครื่องปั้นดินเผาเป็นผลิตภัณฑ์ที่สร้างขึ้นบนเงื่อนไขความต้องการของสังคมที่เป็นเจ้าของ เป็นผลงานจากมันสมองและฝีมือของผู้สร้าง ซึ่งมิได้มีความหมายแต่เพียงคุณค่าทางสุนทรียะเท่านั้น หากแต่ยังเป็นงานช่างฝีมือที่แสดงถึงภูมิปัญญาและพัฒนาการทางด้านเทคโนโลยีของ ชุมชนที่สั่งสมและสืบเนื่องกันมาเป็นเวลานานดังนั้นเครื่องปั้นดินเผาจึงมีแง่มุมให้ศึกษาอย่างมากมาย ไม่ว่าจะเป็นทางด้านเทคโนโลยี รูปแบบ และวิถีชีวิตของสังคมที่ผลิตและใช้เครื่องปั้นดินเผาเหล่านั้น

ในดินแดนล้านนาก็เช่นกัน พบหลักฐานของความสัมพันธ์ระหว่างวิถีชีวิตชุมชนกับเครื่องปั้น ดินเผาที่สืบเนื่องกันมานานนับตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ดังจะเห็นได้จากการพบภาชนะดินเผาลายเชือกทาบฝังรวมกับเครื่องมือหินที่ถ้ำผีแมนบนเทือกเขาสูงในจังหวัดแม่ฮ่องสอน พบการใช้เครื่องปั้นดินเผาที่ สืบเนื่องจากยุคก่อนประวัติศาสตร์จนถึงยุคประวัติศาสตร์ตามแนวลำน้ำแม่กวงตั้งแต่อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ จนถึงจังหวัดลำพูนในแหล่งโบราณคดีต่างๆ เช่น บ้านยางทองใต้ อำเภอดอยสะเก็ด บ้านสันป่าค่า อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ และบ้านวังไฮ อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน และพบว่าการผลิตเครื่องปั้นดินเผาของชุมชนแถบนี้ยังคงมีการผลิตอย่างต่อเนื่องมาจนถึงยุคอาณาจักรหริภุญไชย ซึ่งมีการพัฒนารูปแบบเครื่องปั้นดินเผาที่มีความหลากหลายมากขึ้น โดยเฉพาะที่เกี่ยวเนื่องกับพุทธศาสนา เช่น พระพุทธรูป พระพิมพ์ ลวดลายที่ใช้ประดับเจดีย์ และภาชนะที่บรรจุอัฐคนตาย เป็นต้น

การผลิตเครื่องปั้นดินเผาของชุมชนล้านนาได้พัฒนาทางด้านเทคโนโลยีและรูปแบบมาจนถึงยุคของการทำเครื่องปั้นดินเผาชนิดเคลือบในพุทธศตวรรษที่ 19-22 ซึ่งนับเป็นยุครุ่งเรืองที่สุดของการผลิตเครื่องปั้นดินเผาล้านนา จากการสำรวจในปัจจุบันได้พบกลุ่มเตาเผาในยุคนี้เป็นจำนวนมาก ในเขตจังหวัดต่างๆ เช่น กลุ่มเตาสันกำแพง กลุ่มเตาสันทราย และกลุ่มเตาอินทขิลในจังหวัดเชียงใหม่ กลุ่มเตาบ้านบัว และบ้านโทกหวากในจังหวัดพะเยา กลุ่มเตาพาน ในเขตอำเภอพาน จังหวัดเชียงราย และกลุ่มเตาเวียงกาหลง ในเขตอำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย และอำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง นอกจากนั้นในเขตภาคเหนือโดยเฉพาะที่เชียงใหม่และลำปางปัจจุบันยังเป็นที่ตั้งของโรงงานผลิตเครื่องปั้นดินเผาเป็นจำนวนมาก